انسان و طبیعت به یکدیگر پیوند خوردهاند. همانطور که انسان به طبیعت وابسته است، طبیعت نیز به انسان وابسته است. مهم آن است که در این رابطه به هماهنگی برسیم.
پیشنهاد میکنم آخر هفتهی پیش رو را در استان تاووش سپری کنید؛ جایی که در آن دریافتم زندگی ما بهگونهای جداییناپذیر با طبیعت سرزمینمان گره خورده است. بسیاری از اوقات، آدم دلش میخواهد نگرانیهای روزمرهی ذهنی را با تجربههایی جایگزین کند که کاملاً با زندگی تکراری هر روز تفاوت دارند.
اکنون در دیلیجان، شهری سرسبز و آراسته به رنگهای طبیعت هستم. مطمئنم که شما هم بهتر از من میدانید در دیلیجان چه کارهایی میتوان انجام داد، اما این بار تلاش میکنم استراحت شما را با تجربههایی متنوع و کاملاً متفاوت از یکدیگر غنیتر کنم.
موزه مردمشناسی و نگارخانه دیلیجان تصویری کامل از تاریخ دیلیجان، روند تاریخی شکلگیری ساکنان بومی و شیوهی زندگی آنها ارائه میدهد. نخستین کاوشهای باستانشناسی در ارمنستان در دههی ۱۸۵۰ میلادی، در محلی به نام «ردکین-لاگر» آغاز شد. نام این مکان از نام مهندس راهسازی «ردکین» گرفته شده است؛ کسی که اردوگاه خود را در شش کیلومتری شمال دیلیجان، در ساحل راست رود آغستِو بنا کرده بود. قرار بود جادهای میان ارمنستان و گرجستان ساخته شود و بهطور اتفاقی مشخص شد که مسیر جاده از میان یک گورستان باستانی عبور میکند. به همین دلیل گورها گشوده شدند و نخستین کاوشهای باستانشناسی آغاز شد. تمام مجموعهی موزه از مناطق اطراف دیلیجان به دست آمده و قدمت آن به هزارهی سوم تا هزارهی نخست پیش از میلاد، یعنی دورهی گذار از عصر مفرغ متأخر به عصر آهن آغازین، بازمیگردد.
آنچه به موزه مردمشناسی دیلیجان اهمیت ویژهای میبخشد، مجموعهی ارزشمند نقاشیهای کمیاب آن است. آثار اصیل هوهانس آیوازوفسکی، گئورگ باشینجاغیان، واردگس سورنیانتس، پانوس ترلمزیان و ادگار شاهین در این موزه نگهداری میشوند. همچنین شماری از آثار نقاشان هلندی، ایتالیایی و فرانسوی متعلق به سدههای شانزدهم تا هجدهم نیز در این مجموعه به نمایش درآمدهاند.
پس از بازدید از موزه، نوبت به کارگاه چاپ هنری رسید. تجربهای فوقالعاده بود؛ برای نخستین بار چاپ لینو را امتحان کردم. هر یک از پنج طرح انتخابی به شکلی نمادین با تاریخ شهر پیوند دارد؛ توری، سینماگران، آهنگسازان، پیچوخمهای دیلیجان، آولوک و.. در پایان نیز اثر چاپشده را بهعنوان یادگاری به شما هدیه میدهند.
موزه مردمشناسی و نگارخانه دیلیجان
+374 268 244 51 (آرمان بادِیان)
FB: @dilijanmuseum

چندان از محوطهی موزه دور نمیشویم. در طبقهی همکف ساختمان کوچکی که در کنار موزه قرار دارد، استودیوی هنری Buduart درهای خود را به روی شما میگشاید. با الهام از زیورآلات موزه، میتوانید زیور مخصوص خود را از مس بسازید. اگر هم علاقهمند به کار با قلممو هستید، کارگاههای نقاشی و باتیک نیز در اینجا برگزار میشود.
چند نکتهی تاریخی که ارمنستان را بهعنوان یکی از مراکز کهن معدنکاری و فلزکاری معرفی میکنند:
— بر اساس نوشتههای نویسندگان یونان باستان، از جمله هومر، هزیود، آشیل، اوریپید و دیگران، مس، نقره و آهن نخستین بار در ارمنستان کشف شدند و سپس به سرزمینهای دیگر صادر شدند.
— باستانشناسان برجستهی جهان، از جمله فرانکفورت، ژاک دو مورگان، وولی و دیگر پژوهشگران، پس از بررسی نمونههای فلزکاری جزایر اژه، شمالشرق آسیای صغیر و شمال ایران، به این نتیجه رسیدهاند که ارمنستان یکی از گهوارههای فلزکاری جهان بوده است.
— به باور گوردون چایلد، دانشمند انگلیسی، و دیکشیت، باستانشناس برجستهی هندی، نخستین ذوبکنندگان آهن، کوهنشینان ارمنی بودهاند و مرکز انقلاب عصر آهن، کوهستانهای ارمنستان بوده است.
— تمامی پژوهشگران یادشده تأکید میکنند که ارمنستان همواره فلزات مورد نیاز آشور و بابل، مصر، هند و ماد را تأمین میکرده است. همچنین دانشمندان برجستهی روس و متخصصان تاریخ فلزکاری معتقدند که در هزارههای سوم و دوم پیش از میلاد، فلز ارمنستان به بسیاری از سرزمینهای اروپای شرقی و مرکزی صادر میشده است.
تلفن: +374 96 27 04 82
آرمان بادیان و مارگاریتا مالخاسیان
Facebook: @buduart.dilijan

مقصد جذاب بعدی که پیشنهاد میکنم از آن بازدید کنید، بنگاه اجتماعی زنان ARMENECOOP است که توسط سازمان مردمنهاد «مرکز همکاری جوانان دیلیجان» تأسیس شده است؛ جایی که پارچهها همچون انفجاری از رنگ، پیش روی شما قرار میگیرند.
در اینجا رنگ دلخواه خود و طرحی با موضوع دیلیجان را انتخاب میکنید و با کمک کارکنان، کیف پارچهای خودتان را میدوزید.
هدف نخستین محصول Made in Dilijan، تولید سوغاتیهای محلی بود که بتوان از آنها در زندگی روزمره نیز استفاده کرد.
خشی از احیای معاصر صنایع دستی…
من طرح «دیلیجان قدیم» را انتخاب کردم و مدت کوتاهی بعد، این کیف به همراه همیشگی سفرم در تاووش تبدیل شد. این کیف بسیار کاربردی است و در داخل آن یک جیب کوچک برای قرار دادن سکه و تلفن همراه تعبیه شده است.
حالا راهی ایجوان هستم. روز را خیلی زود آغاز میکنیم. صبح همراه با راهنمای محلی، واهه مائیلیان، آماده میشوم تا رشتهکوههای ایجوان را کشف کنم.
در طول سفر، حتماً با راهنمایان محلی همراه شوید، زیرا تنها آنها میتوانند جاذبههای منحصربهفرد و ناشناختهای را به شما نشان دهند که ویژهی همان منطقه هستند.
تلفن: +374 60 65 15 00، +374 77 77 25 05
آرتور قازاریان
Facebook: @armenecoop

کوهها مکانهایی شگفتانگیز هستند. از یک سو، در اینجا تواناییهای خود را میآزمایید، ارادهتان را تقویت میکنید و یاد میگیرید طبیعت را با تمام وجود احساس کنید. از سوی دیگر، قلههای برفی که به سوی آسمان سر برآوردهاند، صدای خروشان رودها و آبشارهای سرکش، عطر تند گیاهان کوهستانی و آسمان بیکران، در کنار هم هماهنگی و زیبایی منحصربهفردی میآفرینند که آرامش را به انسان بازمیگرداند.
بر فراز قله، فضایی سرشار از سبکی و شادی جریان دارد. در این گوشهی بکر طبیعت، میتوانید صدای درون خود را بشنوید، حس پرواز را تجربه کنید و بخشی از وجودتان را دوباره کشف کنید. چشم برداشتن از این منظره تقریباً ناممکن است. اکنون در رشتهکوههای ایجوان، بالاتر از قاموت، ایستادهایم.
راستی، واهه نسل چهارم یک خانوادهی استادکار چوب است. اگر پس از پیادهروی علاقهمند باشید، میتوانید از کارگاه او نیز بازدید کنید؛ جایی که او به شما کمک میکند تا اشیای زیبایی از چوب بسازید.
تلفن: +374 93 02 29 21
واهه مائیلیان
Facebook: @MayilyanTour
پس از پایان پیادهروی، در مرکز سازمان اجتماعی ـ فرهنگی Telik از من پذیرایی شد. در آنجا چای گرم و خوشعطری در انتظارم بود و با هنر دستساز سنتی ارمنی به نام «شولال» آشنا شدم. هاسمیک توضیح داد که در دوران شوروی، کارخانهی بسیار مشهوری برای تولید فرش در ایجوان فعالیت میکرد، اما متأسفانه امروز دیگر فعال نیست.
متوجه شدم که «شولال» یکی از تکنیکهای سنتی ارمنی در بافت قالیچه است که در منطقهی تاووش رواج داشته است. برخلاف فرش، بافت شولال دشوارتر است و استادکار برای اجرای آن باید تجربهی فراوانی داشته باشد. در طول تاریخ، بسیاری از بافندگان ارمنی از سنین پایین این فن را میآموختند تا وسایل کاربردی تولید کنند؛ زیرا بافتههای شولال از استحکام بیشتری برخوردار هستند.
تلفن: +374 98 56 01 18
هاسمیک مارگاریان
FB: telikcrafts

این مقاله در چارچوب برنامهی «ارمنستان من» تهیه شده است؛ برنامهای که با حمایت مالی آژانس توسعهی بینالمللی ایالات متحده (USAID) و توسط مؤسسه اسمیتسونین اجرا میشود. محتوای این مقاله صرفاً بیانگر دیدگاه نویسندگان آن است و لزوماً منعکسکننده دیدگاههای USAID، مؤسسه اسمیتسونین یا دولت ایالات متحده آمریکا نیست.
Յուրաքանչյուր ոք ինչ-որ բանից վախենում է։ Շատերը շների
Մեր կյանքը ճանապարհորդություն է մի վայրից դեպի մյուսը,