لایههای غنی تاریخی ارمنستان در یک موزه
با بازدید از موزهٔ مردمشناسی و تاریخ محلی یغگنادزور، آثار باستانشناسی قابلتوجهی از دورههای مختلف تاریخی را که در قلمرو استان وایوتسدزور کشف شدهاند، و همچنین تعدادی نمونهٔ منحصربهفرد خواهید دید. مجموعهٔ باستانشناسی این موزه نهتنها برای مطالعهٔ تاریخ این استان، بلکه برای مطالعهٔ تاریخ ارمنستان نیز اهمیت بسیاری دارد.
بگذارید بگویم اگر در یغگنادزور باشید اما از این موزه دیدن نکنید، چه چیزهایی را از دست خواهید داد:
نخواهید دانست دربارهٔ تاریخ اسرارآمیز موز، یکی از مرموزترین شهرهای تاریخی وایوتسدزور. این شهر که در مسیر جادهٔ ابریشم قرار داشت، بین ۷ تا ۱۰ هزار نفر جمعیت داشته است. متأسفانه در سال ۷۳۵ میلادی، زمینلرزه و بنا بر نظر برخی، فوران آتشفشانی، این شهر را ویران کرد. یافتههای باستانشناسی نشان دادهاند که این شهر بسیار پیشرفته بوده است.
نخواهید دانست که سفالهای کشفشده در موز به دلیل رنگ سیاه خود منحصربهفرد هستند؛ رنگی که با استفاده از تکنیکی ویژه به دست آمده است. نقشونگارهای روی ظروف نماد خورشید هستند و نکتهٔ جالب این است که این نقش هزاران سال بعد نیز در فرهنگ ما زنده مانده است. امروزه میتوان آن را در تمام شاخههای هنرهای کاربردی مشاهده کرد.
نخواهید دانست که شهر موز را حتی امروز نیز میتوان در سمت چپ جادهٔ یغگنادزور به وایْک مشاهده کرد. متأسفانه امروزه محل شهر به دشتی وسیع تبدیل شده است، اما سفالهای غنی کشفشده در این منطقه از زندگی پربار و پیشرفتهٔ آن در گذشته حکایت میکنند.
نخواهید دانست دربارهٔ باورهای مذهبی و کیهانشناختی نیاکانمان. نقشونگارهای روی ظروف نماد آب و خورشید هستند. کارشناسان بر این باورند که حلقههای دایرهای روی ظروف، بازتابی از تصورات آنها دربارهٔ اجرام آسمانی بوده است. همچنین میتوان تصاویری از پرندگان و حیوانات اسطورهای را دید که آنها نیز دربارهٔ باورهای مذهبی مردم آن دوران روایت میکنند.
نخواهید دانست دربارهٔ گورستان چوج تاري که آن نیز در شهر یغگنادزور قرار دارد. از اینجا نیز اشیای بسیاری کشف شدهاند. از جمله بازوبندهایی که جنگجویان بر بازوان خود میبستند و اغلب نماد جایگاه آنان در میان خاندان و جامعه بودهاند. باید اشاره کرد که این زیورها نیز متعلق به هزارهٔ دوم تا هزارهٔ اول پیش از میلاد هستند.
نخواهید دانست که اصلاً چرا مردم زیورآلات میپوشیدند. اگر امروزه زیورآلات را بر اساس سلیقههای زیباییشناختی استفاده میکنیم، در دوران باستان هر زیور نقش و معنای خاص خود را داشته است. هر فردی نمیتوانست از یک نوع زیور استفاده کند، زیرا این زیورها همچنین جایگاه اجتماعی و قدرت افراد را نشان میدادند. زیورهایی ساختهشده از سنگهای طبیعی و مادهای چسبناک و منحصربهفرد نیز وجود دارند که حتی امروزه باستانشناسان نتوانستهاند ترکیب این مادهٔ چسبناک را مشخص کنند.
نخواهید دانست که برخی از مشهورترین شواهد مربوط به پادشاهی وان از وایوتسدزور کشف شدهاند. در اینجا یک کمربند اورارتویی وجود دارد که با ظرافتی بسیار زیاد ساخته شده و امروزه نیز بازسازی چنین اثر دستسازی برای استادکاران دشوار خواهد بود.
نخواهید دانست دربارهٔ مجموعهٔ شاهزادگان یغگِیس. این مجموعه از نوع خود منحصربهفرد است، زیرا بهصورت کامل و بدون آسیبدیدگی کشف شده است. این نوع ظروف از طریق جادهٔ ابریشم از ارمنستان خارج میشده و در جهان ارزش بسیار زیادی داشته است.
نخواهید دانست که وایوتسدزور امروزه یکی از مهمترین و قدیمیترین خاستگاههای شرابسازی در جهان به شمار میرود. در اینجا در کنار یکدیگر، ظروف مخصوص شراب از سه دورهٔ تاریخی مختلف به نمایش گذاشته شدهاند: دوران باستان، قرون وسطی و دوران جدید؛ از جمله کوزههایی متعلق به قرنهای ۱۹ و ۲۰.
نخواهید دانست دربارهٔ یک ظرف آیینی سفالی به شکل خرس که به هزارهٔ اول پیش از میلاد تعلق دارد. ظروف آیینی به شکل حیوانات مختلف در فرهنگ ما پدیدهای رایج بودهاند و یافتههای مشابه بسیاری به شکل اسب و گوزن نیز وجود دارد. این خرس کوچک منحصربهفرد است، به شکل طبیعی نزدیک است و به نظر میرسد لبخند میزند. شراب از پشت آن ریخته میشده و از بینیاش بیرون میآمده است. از این ظرف در آیینها و مراسم مقدس استفاده میشده است. خرس نماد شجاعت، قدرت و مردانگی بوده است.
بعد از همهٔ اینها، فکر میکنم حتماً باید از این موزه دیدن کنید. و اگر قبلاً از آن بازدید کردهاید، تجربه و برداشت خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.
بیش از نه هزار اثر موزهای که از طریق آنها میتوانید لایههای غنی تاریخی ارمنستان را کشف کنید.
