جنگل خسرو؛ یکی از بزرگترین رازهای طبیعت وحشی ارمنستان
در ارمنستان مکانهایی وجود دارند که فقط زیبا نیستند؛ مکانهایی که باعث میشوند لحظهای بایستید، سکوت کنید و با دقت بیشتری به اطراف نگاه کنید. «ذخیرهگاه طبیعی دولتی جنگل خسرو» یکی از همین مکانهاست.
اگر عاشق طبیعت، تاریخ و جادههایی هستید که در آنها صدای پرندگان بیشتر از صدای گردشگران شنیده میشود، حتماً باید اینجا را در فهرست خود قرار دهید. در اینجا، در هر قدم احساس میکنید که طبیعت با قوانین خودش زندگی میکند و انسان فقط یک مهمان است.
چه چیزی جنگل خسرو را خاص میکند؟
ذخیرهگاه طبیعی دولتی جنگل خسرو یکی از قدیمیترین مناطق حفاظتشده ارمنستان است و یکی از مهمترین مراکز تنوع زیستی در قفقاز جنوبی به شمار میرود.
در مساحتی حدود ۲۳ هزار هکتار، نزدیک به ۱۸۰۰ گونه از گیاهان عالی یافت میشود که رقم قابلتوجهی است. برای مقایسه، در سراسر بومناحیه قفقاز حدود ۶۰۰۰ گونه گیاهی شناخته شده است و تقریباً یکسوم آنها را میتوان در همین منطقه یافت.
این یکی از آن مکانهایی است که هر فصل، چشمانداز را تغییر میدهد، اما شخصیت آن را نه.
Wild Up: ذخیرهگاه طبیعی دولتی جنگل خسرو
این فیلم با حمایت صندوق طبیعت قفقاز (CNF) ساخته شده است.
ذخیرهگاه است، نه پارک
پیش از بازدید از جنگل خسرو، دانستن یک نکته مهم است: این مکان یک پارک نیست.
در این ذخیرهگاه، طبیعت تا حد امکان در وضعیت دستنخورده خود حفظ میشود؛ به همین دلیل بازدیدها در مسیرهای مشخص و تعیینشده انجام میشوند. از طریق همین مسیرها میتوان زیباترین چشماندازها، بناهای تاریخی و آبشارها را کشف کرد، بدون اینکه به این اکوسیستم منحصربهفرد آسیب برسد.
وقتی متوجه میشوید چرا قوانین اینجا سختگیرانه هستند، احترام بیشتری برای این مکان قائل میشوید.
هاووتس تار؛ صومعهای که تاریخ هنوز در آن زنده است
یکی از شناختهشدهترین بناهای تاریخی جنگل خسرو، مجموعه صومعه هاووتس تار است.
نام این مجموعه از سال ۱۰۱۳ میلادی در منابع تاریخی دیده میشود و در ارمنستان قرون وسطی، یکی از مراکز مهم مذهبی، آموزشی و فرهنگی بوده است. در اینجا مراکز کتابت فعالیت میکردند، نسخههای خطی نوشته میشدند و آموزش موسیقی نیز جایگاه مهمی در زندگی صومعه داشت.
اگرچه زلزلهها آسیبهای قابلتوجهی به این مجموعه وارد کردهاند، اما هاووتس تار همچنان با معماری و طبیعت اطراف خود شگفتزدهتان میکند.
آبشارهای واهان و آستغیک
آبشارهای واهان و آستغیک از زیباترین گوشههای جنگل خسرو هستند. بر اساس اسطورههای ارمنی، واهان اژدها را شکست داد و عشق و زیبایی را به جهان بازگرداند، و آستغیک، الهه عشق و آب، در این آبهای کوهستانی حمام میکرد.
وقتی کنار آبشارها میایستید، سخت است به این فکر نکنید که چرا دقیقاً همین مکانها بخشی از افسانههای ارمنی شدهاند.
نئون؛ مشهورترین پلنگ ارمنستان
مشهورترین ساکن جنگل خسرو، بدون شک نئون، پلنگ ایرانی است.
او بهندرت توسط انسانها دیده میشود، اما حضورش بهتنهایی نشانهای از سلامت اکوسیستم این ذخیرهگاه است. پلنگ در رأس زنجیره غذایی قرار دارد و الگوی لکههای بدن هر پلنگ به اندازه اثر انگشت انسان منحصربهفرد است.
نئون نهتنها به نمادی از جنگل خسرو، بلکه به یکی از نمادهای حفاظت از حیات وحش در ارمنستان تبدیل شده است.
چه حیواناتی در جنگل خسرو زندگی میکنند؟
اگر خوششانس باشید، ممکن است در این ذخیرهگاه برخی از آنها را ببینید یا دستکم ردپا و نشانههای حضورشان را پیدا کنید.
در این منطقه حیوانات و پرندگان مختلفی زندگی میکنند، از جمله:
- بز کوهی بزوآر
- خرس قهوهای
- گرگ
- سیاهگوش
- پلنگ ایرانی
- کرکس گریفون
- کرکس سیاه
- هما
- کبک
- هزاران گونه حشره و پروانه
اما حتی اگر هیچ حیوانی را نبینید، حضور آنها را میتوان در هر قدم احساس کرد.
مار وجود دارد، اما دلیلی برای وحشت نیست
در ارمنستان چهار گونه مار سمی وجود دارد که برخی از آنها در جنگل خسرو نیز زندگی میکنند.
احتمال دیدن آنها در طبیعت وجود دارد، اما بسیار کم است. اگر در مسیرهای مشخصشده حرکت کنید و کفش بسته بپوشید، خطر بسیار کم خواهد بود. مارها معمولاً ابتدا به انسان حمله نمیکنند و اغلب سعی میکنند از او دور شوند.
احترام به طبیعت همیشه بهترین راه برای محافظت از خود است.
رودخانه آزات؛ قلب جنگل خسرو
رودخانه آزات که از رشتهکوه گغام سرچشمه میگیرد، طی هزاران سال درهها و تنگههای صعبالعبور این منطقه را شکل داده است.
تصور کردن این دنیای طبیعی بدون رودخانه آزات دشوار است.
چرا باید از جنگل خسرو دیدن کرد؟
اگر عاشق سفر در ارمنستان هستید، جنگل خسرو یکی از آن مکانهایی است که حداقل یکبار باید آن را ببینید.
اینجا نهتنها صومعههای باستانی، آبشارهای چشمگیر و زیستگاه حیوانات کمیاب را خواهید دید، بلکه درک بهتری از غنی و در عین حال شکننده بودن میراث طبیعی ارمنستان پیدا خواهید کرد.
جنگل خسرو فقط یک ذخیرهگاه نیست. اینجا یکی از آن مکانهایی است که طبیعت هنوز داستان خودش را روایت میکند؛ و اگر کمی ساکت بمانید، حتماً آن را خواهید شنید.
پرسشهای متداول
ذخیرهگاه طبیعی دولتی جنگل خسرو کجا قرار دارد؟
این ذخیرهگاه در استان آرارات ارمنستان، در فاصله حدود یک ساعت رانندگی از ایروان قرار دارد.
در جنگل خسرو چه چیزهایی میتوان دید؟
مجموعه صومعه هاووتس تار، آبشارهای واهان و آستغیک، رودخانه آزات، گونههای نادر گیاهی و زیستگاه حیوانات وحشی از جمله جاذبههای این منطقه هستند.
آیا میتوان بهصورت مستقل از جنگل خسرو بازدید کرد؟
بازدید مستقل فقط از مجموعه صومعه هاووتس تار امکانپذیر است. برای بازدید از سایر بخشهای ذخیرهگاه، حضور راهنما الزامی است.
بهترین زمان برای بازدید چه زمانی است؟
از اواخر بهار تا اواخر پاییز، ذخیرهگاه زیبایی خاصی دارد، اما هر فصل در اینجا جذابیت منحصربهفرد خودش را دارد.
